Bạn không cần mua căn hộ chỉ vì một chương trình ưu đãi sắp kết thúc. Một giao dịch đáng cân nhắc phải phù hợp với nhu cầu ở và khả năng duy trì dòng tiền của chính bạn. Trước khi đặt lịch xem nhà hoặc chuyển tiền giữ chỗ, hãy trả lời năm câu hỏi dưới đây bằng số liệu và tài liệu cụ thể.
1. Bạn cần ổn định chỗ ở trong bao lâu?
Nếu công việc và sinh hoạt gia đình đã tương đối ổn định, sở hữu nhà có thể giúp chủ động hơn trong việc sắp xếp không gian sống. Nhưng nếu có khả năng chuyển nơi làm việc hoặc đi học xa, cần tính thêm chi phí giữ nhà, cho thuê hay bán lại.
Viết ra ba tình huống: tiếp tục ở, chuyển đi nhưng giữ nhà, và phải bán nhà. Với mỗi tình huống, ai sẽ quản lý tài sản, tiền vay còn bao nhiêu và gia đình cần khoản tiền nào ngay? Một căn hộ phù hợp hôm nay vẫn nên có phương án xử lý khi kế hoạch thay đổi.
2. Sau khi thanh toán, bạn còn bao nhiêu tiền?
Đừng chỉ hỏi đã đủ phần trả trước hay chưa. Hãy tách tiền thanh toán cho bên bán, ngân sách hoàn thiện nhà, chi phí giao dịch và quỹ dự phòng. Khoản hỗ trợ từ người thân cũng cần làm rõ là cho tặng hay cho vay, có thời điểm hoàn trả hay không.
Ví dụ giả định: bạn có 900 triệu đồng, cần 700 triệu cho phần vốn ban đầu và dự kiến 120 triệu cho các khoản mua sắm, chuyển nhà. Số tiền còn lại chỉ là 80 triệu đồng. Muốn đánh giá có đủ dự phòng không, phải so số tiền này với chi phí sinh hoạt và trả nợ thực tế của gia đình.
3. Khoản vay có chịu được khi điều kiện thay đổi?
Hãy yêu cầu lịch trả nợ thể hiện cả gốc và lãi, công thức lãi suất sau ưu đãi, kỳ điều chỉnh và các khoản phí trong hợp đồng. Không nên so các gói vay chỉ bằng lãi suất được in lớn trên quảng cáo.
Lập thêm một phép thử: thu nhập giảm trong vài tháng, khoản thưởng chưa về hoặc mức lãi dùng để tính toán tăng lên. Các mức thay đổi là giả định kiểm tra sức chịu đựng, không phải dự báo thị trường. Nếu chỉ cần một biến động nhỏ đã phải vay thêm để trả nợ, bạn nên điều chỉnh giá mua, số tiền vay hoặc thời điểm giao dịch.
4. Bạn có sử dụng những tiện ích đang trả tiền để sở hữu?
Hồ bơi, phòng tập hay khu vui chơi có thể hỗ trợ sinh hoạt, nhưng giá trị tùy thói quen mỗi gia đình. Nên kiểm tra giờ hoạt động, quy định sử dụng, phần chi phí đã bao gồm trong phí dịch vụ và khoản phải trả thêm.
Với nhà đã vận hành, quan sát cách vệ sinh, bảo trì, lấy xe và nhận hàng. Với dự án đang xây, cần phân biệt tiện ích trong hồ sơ, nội dung quảng cáo và tiến độ thực tế. Phối cảnh không thay thế cho điều kiện bàn giao đã thỏa thuận.
5. Bạn đang dựa vào thông tin nào để xuống tiền?
Lập danh sách các điểm chưa rõ: hồ sơ của căn hộ, thẩm quyền người ký, điều kiện thanh toán, diện tích, vật liệu và việc xử lý khi giao nhà trễ. Yêu cầu tài liệu và câu trả lời có thể lưu lại trước khi ký. Nếu nội dung pháp lý chưa rõ, nhờ người có chuyên môn phù hợp kiểm tra hồ sơ giao dịch.
Giá nhà có thể biến động theo từng khu vực và từng tài sản; căn hộ cũng có thể mất thời gian tìm người mua hoặc người thuê. Đừng dùng một mức lợi nhuận kỳ vọng để bù cho khoản vay hiện tại đang quá sức.
Bạn có thể tiếp tục xem xét khi nhu cầu ở rõ, tiền sau giao dịch còn đủ cho các nghĩa vụ cần thiết và những điểm quan trọng đã được kiểm tra. Nếu chưa trả lời được một câu hỏi, hãy coi đó là phần việc cần hoàn thành trước khi quyết định, thay vì áp lực phải mua ngay.
