Mua căn nhà đầu tiên thường bắt đầu bằng việc xem tin đăng. Tuy nhiên, thứ tự hiệu quả hơn là xác định ngân sách, chọn tiêu chí rồi mới lọc tài sản. Một lộ trình có điểm kiểm tra ở từng chặng giúp bạn tránh phải quyết định vội khi đã thích một căn nhà nhưng chưa hiểu rõ chi phí hoặc điều kiện giao dịch.
Chặng 1: tính số tiền thực sự có thể dùng
Liệt kê tiền tiết kiệm có thể rút, khoản hỗ trợ đã được xác nhận và nghĩa vụ tài chính đang có. Tách riêng ngân sách sinh hoạt dự phòng, nội thất, chuyển nhà và những khoản giao dịch cần xác định theo tài sản cụ thể. Phần còn lại mới là tiền có thể đưa vào giá mua.
Nếu cần vay, làm việc với ngân hàng để hiểu điều kiện xét duyệt và lịch giải ngân. Kết quả trao đổi ban đầu chưa thay cho phê duyệt khoản vay. Không nên cam kết một thời hạn thanh toán mà bạn chỉ đáp ứng được khi khoản vay chưa chắc chắn được duyệt.
Chặng 2: viết tiêu chí trước khi lọc tin
Chọn khu vực theo hành trình đi làm, trường học và người thân cần hỗ trợ. Xác định số phòng, thời gian dự định ở và những điều không thể chấp nhận như thiếu chỗ xe hoặc đường vào khó đi.
Ghi tin vào một bảng chung gồm giá chào, diện tích theo tài liệu, tình trạng sử dụng, phần nội thất để lại, ngày cập nhật và đầu mối liên hệ. Giá chào không phải giá giao dịch thành công. Khi so sánh, cần dùng các căn tương đồng thay vì gom mọi tin trong một khu vực.
Chặng 3: đi xem và lưu bằng chứng
Khảo sát ban ngày để nhìn ánh sáng, dấu thấm, thông gió và tình trạng bề mặt. Nếu căn nhà phù hợp, quay lại vào thời điểm khác để quan sát tiếng ồn, giao thông và sinh hoạt xung quanh. Xin phép trước khi chụp ảnh trong không gian của người khác.
Đừng chỉ nhìn phòng khách. Hãy xem đường thoát nước, trần gần khu vệ sinh, cửa, lối đi chung, nơi để xe và đường tiếp cận. Khi nghi ngờ vấn đề kỹ thuật, nên nhờ người có chuyên môn khảo sát thay vì kết luận từ một bức ảnh.
Chặng 4: kiểm tra đúng hồ sơ của giao dịch
Nhà đã có giấy chứng nhận, căn hộ đang xây và tài sản có khoản vay thế chấp cần cách kiểm tra khác nhau. Trước hết phải xác định đúng tài sản, chủ thể có quyền giao dịch và tình trạng hồ sơ. Sau đó làm rõ những điều kiện phải hoàn thành trước khi chuyển tiền hoặc ký văn bản tiếp theo.
Có thể đề nghị người phụ trách pháp lý kiểm tra giấy tờ, quyền đại diện, hạn chế giao dịch và thông tin cần xác minh tại cơ quan có thẩm quyền. Với nhà hình thành trong tương lai, cần xem điều kiện đưa vào kinh doanh và nội dung hợp đồng phù hợp với giao dịch cụ thể. Không dùng tên tuổi chủ đầu tư hoặc lời môi giới để thay thế hồ sơ.
Chặng 5: làm rõ tiền, thời hạn và trách nhiệm
Mỗi khoản thanh toán cần xác định người nhận, căn cứ nhận tiền, mốc đến hạn và việc xử lý nếu điều kiện chưa hoàn thành. Đọc rõ mô tả tài sản, nội thất, nghĩa vụ thanh toán, thời điểm bàn giao và cơ chế xử lý vi phạm. Thỏa thuận miệng quan trọng nên được thể hiện trong văn bản phù hợp.
Chuyển tiền theo phương thức đã kiểm tra và lưu chứng từ. Nếu tài sản đang thế chấp, phải thống nhất quy trình với các bên liên quan; không tự suy đoán rằng chuyển tiền xong thì hồ sơ sẽ tự được giải chấp.
Chặng 6: nhận nhà có biên bản
Đối chiếu thực trạng với danh mục bàn giao. Ghi lỗi cụ thể, ảnh kèm theo, thời hạn xử lý và người phụ trách. Kiểm tra chỉ số điện nước, chìa khóa, thiết bị, hướng dẫn vận hành và khoản chi phí phát sinh từ thời điểm nhận nhà.
Hồ sơ nên được lưu thành từng nhóm: tài sản, hợp đồng, thanh toán, khoản vay và bàn giao. Khi cần bảo hành hoặc xử lý bất đồng, việc tìm được đúng tài liệu thường hữu ích hơn nhiều lời hứa trước đó.
Tham khảo để nhận diện các nhóm nội dung trong hợp đồng căn hộ: Mẫu hợp đồng mua bán căn hộ chung cư do Cổng thông tin Chính phủ giới thiệu. Việc áp dụng cần đối chiếu văn bản và hồ sơ đang có hiệu lực tại thời điểm ký.
